sunrise
08-01-09, 11:12 PM
Có trẻ vốn bị điếc bẩm sinh đã nghe nói trôi chảy sau khi chữa điếc tại Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM bằng phương pháp cấy ốc tai. Sau khi nghe được, trẻ được bác sĩ luyện nói.
14h40 ngày 2/1, phòng luyện giọng nói của Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM được cháu Trần Cẩm Tân, 6 tuổi, ngụ ở quận 10, đến "xông đất" năm mới. Bé Tân bị điếc 7 ngày sau sinh do nhiễm trùng máu. Cô giáo luyện nói cho Tân là điều dưỡng Bùi Thị Duyên, khoa Nhi Tổng hợp. Khi mở cửa vào lớp, Tân đã được luyện ngay chữ “chào cô”. Ổn định chỗ ngồi cho cậu học trò, cô giáo ôn lại cách phát âm những từ đã học như "con gấu, quả bóng, em bé, cái ghế"… Sau mỗi từ Tân phát âm chuẩn, mẹ bé lại thở phào nhẹ nhõm. Lâu lâu, người mẹ giơ ngón tay cái lên tỏ vẻ khích lệ sự tiến bộ của con.
Bé tân đang tập nói. Ảnh: Nguyễn Thanh.
Bác sĩ Võ Quang Phúc, Phó giám đốc bệnh viện, giải thích, những trẻ bị điếc trước khi biết nói sẽ không giao tiếp được với xã hội. Để giúp trẻ nói được, cần chữa điếc bằng cách mổ cấy ốc tai. Thiết bị này giúp phục hồi khả năng tiếp nhận, dẫn truyền và khuếch đại các âm thanh từ môi trường vào để tổng hợp, phân tích và truyền tín hiệu lên não. Sau khi nghe được, trẻ mới quen dần với ngôn ngữ và não bộ mới kích thích khả năng nói. Kỹ thuật cấy ốc tai chỉ thực hiện cho những bệnh nhân điếc nặng và sâu (điếc độ 3), mang máy trợ thính không hiệu quả và không mắc các bệnh nội khoa
Để giao tiếp như một người bình thường, bệnh nhân sẽ được luyện song song kỹ năng nghe hiểu và đọc nói sau khi mổ. Bác sĩ Đỗ Hồng Giang, khoa Thính học, tiết lộ, ở công đoạn luyện nghe, trước hết, bác sĩ chuyên về thính học điều chỉnh âm thanh cho phù hợp với khả năng nghe rõ nhất của bệnh nhân. Sau khoảng một năm rưỡi, trẻ sẽ ổn định về khả năng nghe và phát triển ngôn ngữ.
Bác sĩ Phúc khẳng định, trước đây các trường hợp điếc bẩm sinh do tổn thương ốc tai không có cách nào điều trị. Hiện, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM là nơi duy nhất ở Việt Nam thực hiện cấy ốc tai, đã thực hiện được khoảng 45 trường hợp, một số bé đã nói chuẩn như người bình thường. Nhiều trường hợp sau khi cấy ốc tai, bệnh nhân đã cắp sách đến trường và trở thành sinh viên ngành công nghệ thông tin.
Trẻ “á khẩu” nếu ít nói
Có nhiều nguyên nhân khiến ốc tai bị tổn thương gây ra điếc như viêm tai xương chủm, thai phụ sử dụng thuốc gây độc cho thai nhi, điếc do chấn thương âm thanh, điếc đột ngột do thuốc, virus, bệnh lý mạch máu…
Trẻ có thể nói lưu loát hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ chỉnh âm, nhà tâm lý đến gia đình, thầy cô, bạn bè… Điều dưỡng Duyên đưa ra ví dụ, bé Tân đã mổ trị điếc từ lâu, và tập nói rất nhanh, nhưng bố mẹ quá bận nên bé không có cơ hội trò chuyện, lại bỏ tập một thời gian nên bây giờ đã 6 tuổi mà nói chưa trôi chảy. Bà Duyên khuyến cáo: “Quan trọng nhất là gia đình, vì bệnh viện chủ yếu hướng dẫn phương pháp tập nói, chứ đến bệnh viện tập nói vài giờ sẽ không đủ. Những bé nói trôi chảy thường phải nói cả ngày và hiệu quả có khi 'mỉm cười' ngay trong năm đầu tiên”.
Bác sĩ Giang cảnh báo, trẻ nói lưu loát hay không còn phụ thuộc vào thời gian điều trị điếc sớm hay trễ. Phương pháp cấy ốc tai có hiệu quả ở lứa tuổi dưới 10, nhất là trẻ dưới 2 tuổi vì đây là giai đoạn não bộ kích thích khả năng nói ở trẻ tích cực nhất. Nếu mổ ở giai đoạn này, sau khi tập nói, trẻ sẽ dễ dàng trò chuyện được qua điện thoại, nghe radio, xem truyền hình… “Với trẻ nhập viện trễ, khả năng nói sẽ không được như người bình thường. Có trẻ còn dùng các giác quan khác để chẩn đoán ngôn ngữ. Hơn nữa, trẻ lớn sẽ mặc cảm, ngại nói nên khó đạt hiệu quả hơn”, bác sĩ Giang nhấn mạnh.
Tuy nhiên, điều các bác sĩ lo lắng hiện nay là có nhiều trẻ nhập viện trễ do chi phí phẫu thuật quá đắt, khiến các gia đình nghèo khó có cơ hội chữa cho con.
Phát hiện sớm trẻ bị điếc
Để phát hiện sớm dấu hiệu điếc ở trẻ, các bệnh viện phụ sản lớn thường sử dụng máy đo âm ốc tai. Những nơi không có máy đo âm ốc tai và gia đình có thể phát hiện bằng cách sau: Với trẻ ở tháng tuổi đầu tiên, chờ lúc bé ngủ thiu thiu, phụ huynh tạo ra tiếng động như nói chuyện hay vỗ tay với âm thanh vừa phải để xem bé có giật mình không. Cần loại trừ trường hợp bé thức giấc do phòng ngủ nhiều ánh sáng, bé tiểu tiện, ngứa ngáy. Ngoài ra, không nên thử nghiệm khi bé ngủ say vì sẽ khó phản xạ với tiếng động.
Với trẻ từ ba tháng trở lên, cần để ý xem bé có tự nhìn về hướng mà tiếng động phát ra hay không. Trong trường hợp này, khi phát ra tiếng động, bạn không được cho bé thấy trước. Với rrẻ trên tám tháng tuổi, cần thử xem bé có lặp lại được các âm như bi, bô, ba… hay không. Với trẻ 1-2 tuổi (giai đoạn tập nói tích cực), nên xem thử trẻ có phản ứng khi có người gọi hoặc chú ý đến những âm thanh xung quanh hay không.
Nguyễn Thanh(Đất Việt)
14h40 ngày 2/1, phòng luyện giọng nói của Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM được cháu Trần Cẩm Tân, 6 tuổi, ngụ ở quận 10, đến "xông đất" năm mới. Bé Tân bị điếc 7 ngày sau sinh do nhiễm trùng máu. Cô giáo luyện nói cho Tân là điều dưỡng Bùi Thị Duyên, khoa Nhi Tổng hợp. Khi mở cửa vào lớp, Tân đã được luyện ngay chữ “chào cô”. Ổn định chỗ ngồi cho cậu học trò, cô giáo ôn lại cách phát âm những từ đã học như "con gấu, quả bóng, em bé, cái ghế"… Sau mỗi từ Tân phát âm chuẩn, mẹ bé lại thở phào nhẹ nhõm. Lâu lâu, người mẹ giơ ngón tay cái lên tỏ vẻ khích lệ sự tiến bộ của con.
Bé tân đang tập nói. Ảnh: Nguyễn Thanh.
Bác sĩ Võ Quang Phúc, Phó giám đốc bệnh viện, giải thích, những trẻ bị điếc trước khi biết nói sẽ không giao tiếp được với xã hội. Để giúp trẻ nói được, cần chữa điếc bằng cách mổ cấy ốc tai. Thiết bị này giúp phục hồi khả năng tiếp nhận, dẫn truyền và khuếch đại các âm thanh từ môi trường vào để tổng hợp, phân tích và truyền tín hiệu lên não. Sau khi nghe được, trẻ mới quen dần với ngôn ngữ và não bộ mới kích thích khả năng nói. Kỹ thuật cấy ốc tai chỉ thực hiện cho những bệnh nhân điếc nặng và sâu (điếc độ 3), mang máy trợ thính không hiệu quả và không mắc các bệnh nội khoa
Để giao tiếp như một người bình thường, bệnh nhân sẽ được luyện song song kỹ năng nghe hiểu và đọc nói sau khi mổ. Bác sĩ Đỗ Hồng Giang, khoa Thính học, tiết lộ, ở công đoạn luyện nghe, trước hết, bác sĩ chuyên về thính học điều chỉnh âm thanh cho phù hợp với khả năng nghe rõ nhất của bệnh nhân. Sau khoảng một năm rưỡi, trẻ sẽ ổn định về khả năng nghe và phát triển ngôn ngữ.
Bác sĩ Phúc khẳng định, trước đây các trường hợp điếc bẩm sinh do tổn thương ốc tai không có cách nào điều trị. Hiện, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM là nơi duy nhất ở Việt Nam thực hiện cấy ốc tai, đã thực hiện được khoảng 45 trường hợp, một số bé đã nói chuẩn như người bình thường. Nhiều trường hợp sau khi cấy ốc tai, bệnh nhân đã cắp sách đến trường và trở thành sinh viên ngành công nghệ thông tin.
Trẻ “á khẩu” nếu ít nói
Có nhiều nguyên nhân khiến ốc tai bị tổn thương gây ra điếc như viêm tai xương chủm, thai phụ sử dụng thuốc gây độc cho thai nhi, điếc do chấn thương âm thanh, điếc đột ngột do thuốc, virus, bệnh lý mạch máu…
Trẻ có thể nói lưu loát hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ chỉnh âm, nhà tâm lý đến gia đình, thầy cô, bạn bè… Điều dưỡng Duyên đưa ra ví dụ, bé Tân đã mổ trị điếc từ lâu, và tập nói rất nhanh, nhưng bố mẹ quá bận nên bé không có cơ hội trò chuyện, lại bỏ tập một thời gian nên bây giờ đã 6 tuổi mà nói chưa trôi chảy. Bà Duyên khuyến cáo: “Quan trọng nhất là gia đình, vì bệnh viện chủ yếu hướng dẫn phương pháp tập nói, chứ đến bệnh viện tập nói vài giờ sẽ không đủ. Những bé nói trôi chảy thường phải nói cả ngày và hiệu quả có khi 'mỉm cười' ngay trong năm đầu tiên”.
Bác sĩ Giang cảnh báo, trẻ nói lưu loát hay không còn phụ thuộc vào thời gian điều trị điếc sớm hay trễ. Phương pháp cấy ốc tai có hiệu quả ở lứa tuổi dưới 10, nhất là trẻ dưới 2 tuổi vì đây là giai đoạn não bộ kích thích khả năng nói ở trẻ tích cực nhất. Nếu mổ ở giai đoạn này, sau khi tập nói, trẻ sẽ dễ dàng trò chuyện được qua điện thoại, nghe radio, xem truyền hình… “Với trẻ nhập viện trễ, khả năng nói sẽ không được như người bình thường. Có trẻ còn dùng các giác quan khác để chẩn đoán ngôn ngữ. Hơn nữa, trẻ lớn sẽ mặc cảm, ngại nói nên khó đạt hiệu quả hơn”, bác sĩ Giang nhấn mạnh.
Tuy nhiên, điều các bác sĩ lo lắng hiện nay là có nhiều trẻ nhập viện trễ do chi phí phẫu thuật quá đắt, khiến các gia đình nghèo khó có cơ hội chữa cho con.
Phát hiện sớm trẻ bị điếc
Để phát hiện sớm dấu hiệu điếc ở trẻ, các bệnh viện phụ sản lớn thường sử dụng máy đo âm ốc tai. Những nơi không có máy đo âm ốc tai và gia đình có thể phát hiện bằng cách sau: Với trẻ ở tháng tuổi đầu tiên, chờ lúc bé ngủ thiu thiu, phụ huynh tạo ra tiếng động như nói chuyện hay vỗ tay với âm thanh vừa phải để xem bé có giật mình không. Cần loại trừ trường hợp bé thức giấc do phòng ngủ nhiều ánh sáng, bé tiểu tiện, ngứa ngáy. Ngoài ra, không nên thử nghiệm khi bé ngủ say vì sẽ khó phản xạ với tiếng động.
Với trẻ từ ba tháng trở lên, cần để ý xem bé có tự nhìn về hướng mà tiếng động phát ra hay không. Trong trường hợp này, khi phát ra tiếng động, bạn không được cho bé thấy trước. Với rrẻ trên tám tháng tuổi, cần thử xem bé có lặp lại được các âm như bi, bô, ba… hay không. Với trẻ 1-2 tuổi (giai đoạn tập nói tích cực), nên xem thử trẻ có phản ứng khi có người gọi hoặc chú ý đến những âm thanh xung quanh hay không.
Nguyễn Thanh(Đất Việt)