sunrise
03-12-08, 04:59 PM
Wed, 03 Dec 2008 09:39:00
Thiếu giường bệnh và nhân lực y tế là hai vấn đề chính dẫn đến tình trạng quá tải bệnh viện. Theo Bộ Y tế, mỗi năm ngành y tế thiếu khoảng 2.000 bác sĩ. Tuổi Trẻ đã trao đổi với GS.TS Trương Việt Dũng, vụ trưởng Vụ Khoa học đào tạo, Bộ Y tế.
Thân nhân cùng bệnh nhân trải chiếu nằm, ngồi dưới gốc cây chờ tái khám ở Bệnh viện Ung bướu TP.HCM - Ảnh: N.C.T.
- GS.TS Trương Việt Dũng: Nếu kinh tế tăng trưởng một lần thì nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng 1,5 lần. Người dân quan tâm đến khám chữa bệnh nhưng khi còn nghèo thì không có điều kiện. Khi kinh tế tăng trưởng phải chuẩn bị cho khu vực bệnh viện tăng trưởng. Thật ra khu vực bệnh viện thời gian qua đã tăng trưởng rất nhanh, nhưng không kịp với nhu cầu, bình quân giường bệnh/1 vạn dân hiện chưa bằng năm 1986. Giường bệnh tăng bao nhiêu không phải do Bộ Y tế quyết định mà phải do Bộ Kế hoạch - đầu tư, Bộ Tài chính quyết định, thêm một giường bệnh phải đầu tư thêm 1,5 tỉ đồng, đi kèm theo là các chi tiêu khác như trang thiết bị, nhân lực...
* Nhưng vấn đề nhân lực y tế là một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm tải bệnh viện, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao.
- Không phải 100% bác sĩ ra trường được nhận vào làm việc hết. Nay Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bạch Mai vẫn phải sử dụng nhân viên hợp đồng. Vì sao phải hợp đồng? Là vì thiếu biên chế. Bộ Y tế bao giờ cũng muốn xin nhiều biên chế, nhưng Bộ Nội vụ phải cân đối với các bộ ngành khác. Nhân lực y tế hiện chỉ thiếu trình độ ĐH, còn điều dưỡng mỗi năm chưa được một nửa ra trường có việc làm. Mà bác sĩ thiếu nhất là ở ĐBSCL. Tây Bắc, Tây nguyên cũng thiếu bác sĩ nhưng chưa bằng ĐBSCL. Khu vực này 17 triệu dân nhưng chỉ có một trường ĐH y dược mới thành lập. Có tỉnh ở ĐBSCL bình quân chưa đến bốn bác sĩ/vạn dân, trong khi con số chung cả nước là sáu bác sĩ/vạn dân.
* Miền Bắc dân số không hơn ĐBSCL bao nhiêu nhưng có tới 11 trường ĐH y dược. Sự chênh lệch này có phải do chưa có quy hoạch phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh?
- ĐH Y dược Cần Thơ mới tách từ khoa y ĐH Cần Thơ vài năm, nếu không tách để thành lập trường ĐH tình thế còn khủng khiếp hơn. Với năng lực hiện có, ĐH Y dược Cần Thơ đã tuyển sinh hết cỡ đào tạo chính quy và chuyển tiếp sau ĐH. Các giảng viên y khoa từ miền Bắc sẵn sàng vào chi viện, nhất là với đào tạo sau ĐH. Nhưng Trường ĐH Y dược Cần Thơ cơ sở vật chất còn hạn chế, với tốc độ đầu tư như hiện nay 30-40 năm nữa mới xây xong trường.
Về vấn đề quy hoạch, tất cả đều có quy hoạch rất kỹ, nhưng có vốn mới có thể triển khai, như ĐH Y Hà Nội trước đây chỉ tuyển 300 sinh viên/năm, nay tuyển 800-900 sinh viên/năm, số bác sĩ ra trường mỗi năm đang tăng nhanh. Nếu lý thuyết là 100% bác sĩ ra trường đều có việc làm, tôi cho rằng sau 2011 sẽ đủ bác sĩ.
* Tình trạng hiện nay nơi thiếu vẫn thiếu nơi thừa vẫn thừa. Điều đó có phải do bệnh viện công không hấp dẫn được bác sĩ mới ra trường, khiến khả năng cung cấp dịch vụ càng bị thu hẹp?
- Đúng là vấn đề nơi cần không có, chỗ có lại thừa. Hàng ngàn bác sĩ đang chờ việc ở các thành phố lớn, đó không phải là vấn đề đào tạo mà là vấn đề tuyển dụng, vấn đề hấp dẫn. Có rất nhiều vấn đề đang bất cập, nhu cầu tăng nhưng khả năng đáp ứng của bệnh viện chưa tăng kịp, phải có giường bệnh mới bố trí được nhân lực.
Trong tình hình hiện nay, hướng giải quyết là đào tạo bác sĩ cử tuyển cho những vùng cực kỳ khó khăn. Ai cũng biết cử tuyển có chất lượng rất yếu, có em “đúp” ba năm trong quá trình học, chưa kể một năm dự bị trước khi học chính thức, nhưng không thế thì không có người chịu đến đó công tác. Từ nay đến năm 2018 sẽ có hàng ngàn người được đào tạo hệ bác sĩ cử tuyển để rải ra các vùng núi, vùng sâu khó khăn.
Hình thức để giải quyết vấn đề chất lượng mới được áp dụng là học sinh các tỉnh không đủ điểm vào hệ chính quy, như ĐH Y Hà Nội chẳng hạn, những em trên 24 điểm, như thế là giỏi hơn thi vào nhiều trường khác nhưng vẫn không đủ để đỗ ĐH Y. Những trường hợp này tỉnh sẽ ký hợp đồng đào tạo với trường, tỉnh hỗ trợ kinh phí và phân công công việc sau khi các bác sĩ đó ra trường. Như vậy vừa đảm bảo nhân lực cho các vùng, vừa đảm bảo chất lượng.
* Không có giải pháp cụ thể để hấp dẫn bác sĩ về địa phương như hiện nay, tình trạng nơi thiếu vẫn thiếu, nơi thừa vẫn thừa vẫn xảy ra và bệnh nhân vẫn phải lên tuyến trên gây ùn tắc. Theo ông, làm gì để có thể giải quyết vòng luẩn quẩn này?
- Tôi cho rằng phải đồng bộ ba yếu tố người, tiền và phương tiện, bên cạnh đó là cơ chế thông thoáng. Trong nhiều trường hợp đã đầu tư 10 đồng nhưng thiếu 1 đồng không đầu tư thì 10 đồng trước đó sẽ vứt đi. Tư nhân khác Nhà nước ở chỗ họ sẵn sàng đầu tư thêm 1 đồng, còn Nhà nước thì có thể có, có thể không.
Tôi có thể nêu mô hình như tỉnh Đồng Nai. Đồng Nai vẫn thiếu bác sĩ nhưng họ đã tổ chức hợp lý trên điều kiện họ có, bên cạnh đó là khả năng về tài chính của địa phương, kèm theo điểm mới áp dụng tiêu chuẩn ISO và thưởng phạt nghiêm minh. Nhiều địa phương đã đến đó học, nhằm áp dụng y hệt nhưng nhiều nơi cũng đã thất bại. Lý do họ đã làm theo cách cũ là bắt chước y hệt, trong khi điều cần là phải xem các điều kiện thực hiện, mà quan trọng nhất vẫn là cần người dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm để tổ chức hợp lý. Thái Lan, Indonesia, Philippines số bác sĩ cũng không hơn gì VN nhưng vì sao họ lại không quá tải bệnh viện!
Kê thêm giường
Theo Cục Quản lý khám chữa bệnh Bộ Y tế, các giải pháp đang áp dụng để giảm tải bệnh viện hiện nay gồm:
* Tăng diện tích buồng bệnh và kê thêm giường, thống kê 13 bệnh viện cho thấy số giường thực kê tăng 11-211% so với kế hoạch.
* Liên doanh xây dựng thêm cơ sở khám chữa bệnh.
* Rút ngắn ngày điều trị nội trú trung bình để giảm tải bệnh viện và giảm nằm ghép, đa số bệnh viện báo cáo giảm 0,2-1,5 ngày điều trị, riêng Bệnh viện K giảm từ 30,2 xuống còn 21,2 ngày.
* Tăng số phòng khám giải tỏa khoa khám bệnh, đặc biệt vào giờ cao điểm. Tăng cường điều trị ngoại trú, điều trị ban ngày, mở rộng mô hình bác sĩ gia đình...
Tuy nhiên, theo báo cáo kiểm tra bệnh viện năm 2007, tình trạng quá tải bệnh viện xảy ra ở tất cả các tuyến, công suất giường bệnh chung ở mức 120%, tuyến trung ước là 140%.
Cục Quản lý khám chữa bệnh đánh giá cả nước hiện có 145.000 giường bệnh, nhưng tỉ lệ giường bệnh/1 vạn dân còn rất thấp, tình trạng nằm ghép đôi, ghép ba ở Bệnh viện Bạch Mai, Chợ Rẫy, Nhi T.Ư, Bệnh viện K là phổ biến và kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng tới chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh.
Theo TTO
Thiếu giường bệnh và nhân lực y tế là hai vấn đề chính dẫn đến tình trạng quá tải bệnh viện. Theo Bộ Y tế, mỗi năm ngành y tế thiếu khoảng 2.000 bác sĩ. Tuổi Trẻ đã trao đổi với GS.TS Trương Việt Dũng, vụ trưởng Vụ Khoa học đào tạo, Bộ Y tế.
Thân nhân cùng bệnh nhân trải chiếu nằm, ngồi dưới gốc cây chờ tái khám ở Bệnh viện Ung bướu TP.HCM - Ảnh: N.C.T.
- GS.TS Trương Việt Dũng: Nếu kinh tế tăng trưởng một lần thì nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng 1,5 lần. Người dân quan tâm đến khám chữa bệnh nhưng khi còn nghèo thì không có điều kiện. Khi kinh tế tăng trưởng phải chuẩn bị cho khu vực bệnh viện tăng trưởng. Thật ra khu vực bệnh viện thời gian qua đã tăng trưởng rất nhanh, nhưng không kịp với nhu cầu, bình quân giường bệnh/1 vạn dân hiện chưa bằng năm 1986. Giường bệnh tăng bao nhiêu không phải do Bộ Y tế quyết định mà phải do Bộ Kế hoạch - đầu tư, Bộ Tài chính quyết định, thêm một giường bệnh phải đầu tư thêm 1,5 tỉ đồng, đi kèm theo là các chi tiêu khác như trang thiết bị, nhân lực...
* Nhưng vấn đề nhân lực y tế là một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm tải bệnh viện, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao.
- Không phải 100% bác sĩ ra trường được nhận vào làm việc hết. Nay Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bạch Mai vẫn phải sử dụng nhân viên hợp đồng. Vì sao phải hợp đồng? Là vì thiếu biên chế. Bộ Y tế bao giờ cũng muốn xin nhiều biên chế, nhưng Bộ Nội vụ phải cân đối với các bộ ngành khác. Nhân lực y tế hiện chỉ thiếu trình độ ĐH, còn điều dưỡng mỗi năm chưa được một nửa ra trường có việc làm. Mà bác sĩ thiếu nhất là ở ĐBSCL. Tây Bắc, Tây nguyên cũng thiếu bác sĩ nhưng chưa bằng ĐBSCL. Khu vực này 17 triệu dân nhưng chỉ có một trường ĐH y dược mới thành lập. Có tỉnh ở ĐBSCL bình quân chưa đến bốn bác sĩ/vạn dân, trong khi con số chung cả nước là sáu bác sĩ/vạn dân.
* Miền Bắc dân số không hơn ĐBSCL bao nhiêu nhưng có tới 11 trường ĐH y dược. Sự chênh lệch này có phải do chưa có quy hoạch phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh?
- ĐH Y dược Cần Thơ mới tách từ khoa y ĐH Cần Thơ vài năm, nếu không tách để thành lập trường ĐH tình thế còn khủng khiếp hơn. Với năng lực hiện có, ĐH Y dược Cần Thơ đã tuyển sinh hết cỡ đào tạo chính quy và chuyển tiếp sau ĐH. Các giảng viên y khoa từ miền Bắc sẵn sàng vào chi viện, nhất là với đào tạo sau ĐH. Nhưng Trường ĐH Y dược Cần Thơ cơ sở vật chất còn hạn chế, với tốc độ đầu tư như hiện nay 30-40 năm nữa mới xây xong trường.
Về vấn đề quy hoạch, tất cả đều có quy hoạch rất kỹ, nhưng có vốn mới có thể triển khai, như ĐH Y Hà Nội trước đây chỉ tuyển 300 sinh viên/năm, nay tuyển 800-900 sinh viên/năm, số bác sĩ ra trường mỗi năm đang tăng nhanh. Nếu lý thuyết là 100% bác sĩ ra trường đều có việc làm, tôi cho rằng sau 2011 sẽ đủ bác sĩ.
* Tình trạng hiện nay nơi thiếu vẫn thiếu nơi thừa vẫn thừa. Điều đó có phải do bệnh viện công không hấp dẫn được bác sĩ mới ra trường, khiến khả năng cung cấp dịch vụ càng bị thu hẹp?
- Đúng là vấn đề nơi cần không có, chỗ có lại thừa. Hàng ngàn bác sĩ đang chờ việc ở các thành phố lớn, đó không phải là vấn đề đào tạo mà là vấn đề tuyển dụng, vấn đề hấp dẫn. Có rất nhiều vấn đề đang bất cập, nhu cầu tăng nhưng khả năng đáp ứng của bệnh viện chưa tăng kịp, phải có giường bệnh mới bố trí được nhân lực.
Trong tình hình hiện nay, hướng giải quyết là đào tạo bác sĩ cử tuyển cho những vùng cực kỳ khó khăn. Ai cũng biết cử tuyển có chất lượng rất yếu, có em “đúp” ba năm trong quá trình học, chưa kể một năm dự bị trước khi học chính thức, nhưng không thế thì không có người chịu đến đó công tác. Từ nay đến năm 2018 sẽ có hàng ngàn người được đào tạo hệ bác sĩ cử tuyển để rải ra các vùng núi, vùng sâu khó khăn.
Hình thức để giải quyết vấn đề chất lượng mới được áp dụng là học sinh các tỉnh không đủ điểm vào hệ chính quy, như ĐH Y Hà Nội chẳng hạn, những em trên 24 điểm, như thế là giỏi hơn thi vào nhiều trường khác nhưng vẫn không đủ để đỗ ĐH Y. Những trường hợp này tỉnh sẽ ký hợp đồng đào tạo với trường, tỉnh hỗ trợ kinh phí và phân công công việc sau khi các bác sĩ đó ra trường. Như vậy vừa đảm bảo nhân lực cho các vùng, vừa đảm bảo chất lượng.
* Không có giải pháp cụ thể để hấp dẫn bác sĩ về địa phương như hiện nay, tình trạng nơi thiếu vẫn thiếu, nơi thừa vẫn thừa vẫn xảy ra và bệnh nhân vẫn phải lên tuyến trên gây ùn tắc. Theo ông, làm gì để có thể giải quyết vòng luẩn quẩn này?
- Tôi cho rằng phải đồng bộ ba yếu tố người, tiền và phương tiện, bên cạnh đó là cơ chế thông thoáng. Trong nhiều trường hợp đã đầu tư 10 đồng nhưng thiếu 1 đồng không đầu tư thì 10 đồng trước đó sẽ vứt đi. Tư nhân khác Nhà nước ở chỗ họ sẵn sàng đầu tư thêm 1 đồng, còn Nhà nước thì có thể có, có thể không.
Tôi có thể nêu mô hình như tỉnh Đồng Nai. Đồng Nai vẫn thiếu bác sĩ nhưng họ đã tổ chức hợp lý trên điều kiện họ có, bên cạnh đó là khả năng về tài chính của địa phương, kèm theo điểm mới áp dụng tiêu chuẩn ISO và thưởng phạt nghiêm minh. Nhiều địa phương đã đến đó học, nhằm áp dụng y hệt nhưng nhiều nơi cũng đã thất bại. Lý do họ đã làm theo cách cũ là bắt chước y hệt, trong khi điều cần là phải xem các điều kiện thực hiện, mà quan trọng nhất vẫn là cần người dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm để tổ chức hợp lý. Thái Lan, Indonesia, Philippines số bác sĩ cũng không hơn gì VN nhưng vì sao họ lại không quá tải bệnh viện!
Kê thêm giường
Theo Cục Quản lý khám chữa bệnh Bộ Y tế, các giải pháp đang áp dụng để giảm tải bệnh viện hiện nay gồm:
* Tăng diện tích buồng bệnh và kê thêm giường, thống kê 13 bệnh viện cho thấy số giường thực kê tăng 11-211% so với kế hoạch.
* Liên doanh xây dựng thêm cơ sở khám chữa bệnh.
* Rút ngắn ngày điều trị nội trú trung bình để giảm tải bệnh viện và giảm nằm ghép, đa số bệnh viện báo cáo giảm 0,2-1,5 ngày điều trị, riêng Bệnh viện K giảm từ 30,2 xuống còn 21,2 ngày.
* Tăng số phòng khám giải tỏa khoa khám bệnh, đặc biệt vào giờ cao điểm. Tăng cường điều trị ngoại trú, điều trị ban ngày, mở rộng mô hình bác sĩ gia đình...
Tuy nhiên, theo báo cáo kiểm tra bệnh viện năm 2007, tình trạng quá tải bệnh viện xảy ra ở tất cả các tuyến, công suất giường bệnh chung ở mức 120%, tuyến trung ước là 140%.
Cục Quản lý khám chữa bệnh đánh giá cả nước hiện có 145.000 giường bệnh, nhưng tỉ lệ giường bệnh/1 vạn dân còn rất thấp, tình trạng nằm ghép đôi, ghép ba ở Bệnh viện Bạch Mai, Chợ Rẫy, Nhi T.Ư, Bệnh viện K là phổ biến và kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng tới chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh.
Theo TTO